Ofiste boyun ve bel şikayeti çoğu zaman koltuğun kalitesizliğinden değil, koltuğun hiç ayarlanmamış olmasından çıkar. Yeni alınmış bir koltuk kutudan çıktığı ayarlarla kullanılırsa, o ayarlar üreticinin ortalama bir kullanıcı için bıraktığı fabrika değerleridir ve sizin boyunuza denk gelmesi tesadüfe kalır. Ergonomi, mobilyanın markasıyla değil, beş parçanın birbirine göre ayarlanmasıyla ilgilidir: koltuk, masa, ekran, klavye ve ayak.
Bu beş parçanın ayar sırası da rastgele değildir. Yanlış sırayla başlarsanız her ayarı iki kez yaparsınız.
Kurulum sırası
- Önce koltuk yüksekliği. Ayak tabanları zemine tam bassın, diz açısı yaklaşık 90 dereceyi bulsun. Bu ayar bedene göre yapılır, masaya göre değil.
- Sonra oturma derinliği. Sırtınız sırt desteğine yaslandığında dizinizin arkası ile oturma yüzeyinin ön kenarı arasında 3 ile 5 santimetre boşluk kalmalı, yani iki üç parmak girmeli.
- Sonra bel desteği. Sırt desteğindeki çıkıntı, belinizin en içeri giren noktasına denk gelsin.
- Sonra masa yüksekliği ya da ayak desteği. Dirsekleriniz gövdenizin yanında dururken önkol tablaya paralel olmalı.
- En son ekran. Oturma pozisyonu tamamlandıktan sonra ekran ona göre konumlanır.
Masa yüksekliği neden 72 ile 75 santimetre
Ofis masalarında yerleşmiş standart, tabla üst yüzeyinin zeminden 72 ile 75 santimetre yükseklikte olmasıdır. Bu aralık, oturan bir yetişkinin dirseğinin dinlenme yüksekliğine denk gelir. Dirsek açısı 90 ile 100 derece arasında kalırsa omuz kaslarına yük binmez. Tabla yüksekse omuzlar sürekli yukarı kalkar ve gün sonunda boyun tutulması ortaya çıkar. Tabla alçaksa gövde öne eğilir ve yük bele geçer.
Sabit yükseklikli bir masayla çalışıyorsanız masanın yüksekliğini değiştiremezsiniz, o zaman ayarı koltuktan yaparsınız. Koltuğu dirsek hizası tutana kadar yükseltirsiniz ve bu işlem çoğu kısa boylu kullanıcıda ayakları yerden keser. Çözüm koltuğu tekrar indirmek değil, ayak desteği eklemektir. Ayakların boşta kalması, uyluk altındaki damar basısı nedeniyle bacaklarda uyuşma yapar ve kullanıcı farkında olmadan öne kayarak oturur.
Masa altında ayrıca kontrol edilecek bir ölçü daha vardır: diz boşluğu. Bacaklar için en az 60 santimetre genişlik ve 65 santimetre yükseklik kalması gerekir. Masa altına sonradan atılan bir kasa, keson ya da çöp kovası bu boşluğu daralttığında kullanıcı bacaklarını yana çevirerek oturur ve omurga yıl boyu hafif bükülü kalır.
Ekran mesafesi ve yüksekliği
Ekran ile göz arasındaki mesafe kol boyu kadar, yani 50 ile 70 santimetre arasında olmalıdır. 24 inç ve üzeri ekranlarda bu mesafe 70 santimetreye yaklaşır. Bu yüzden masa derinliği ergonomik bir ölçüdür: 60 santimetrenin altındaki bir tablada ekranı yeterince geriye itemezsiniz ve kullanıcı gün boyu ekrana yakın oturur.
Yükseklikte kural şudur: ekranın üst kenarı göz hizasında ya da göz hizasının 5 ile 10 santimetre altında kalır. Bakış açısı hafif aşağı doğru olduğunda boyun kasları en az yorulur. Dizüstü bilgisayarla çalışanlarda bu kural kendiliğinden bozulur, çünkü ekran ve klavye aynı gövdededir. Dizüstü sabit bir çalışma noktasında kullanılıyorsa yükseltici altlık ve ayrı klavye kullanmak, ergonomi açısından tek gerçek çözümdür.
Çift ekran kullanıyorsanız yerleşim, ekranları eşit kullanıp kullanmadığınıza göre değişir. İki ekranı da eşit sıklıkta kullanıyorsanız ikisinin birleşim noktası gövdenin tam karşısına gelir. Bir ekran ana, diğeri yardımcıysa ana ekran karşıya, yardımcı ekran yana ve hafif açılı konumlanır. Çift ekranlı düzenlerde tabla genişliği 140 santimetrenin altına düşerse ekranlar birbirine bindirilir ve kullanıcı gövdesini çevirerek çalışır.
Klavye kol dayanağı ve fare
Klavye tablanın ön kenarından 10 ile 15 santimetre içeride durmalıdır. Bu boşluk bilekleri destekler ve bileğin tabla kenarına gömülmesini engeller. Bilekler klavye kullanırken düz olmalı, yukarı kırılmamalıdır. Klavyenin arka ayaklarını kaldırmak yaygın bir alışkanlıktır ancak bileği yukarı kırdığı için önerilmez.
Kol dayanakları, önkolun ağırlığını taşıyacak yükseklikte ayarlanır. Doğru yükseklik, omuzların ne yukarı kalktığı ne de aşağı düştüğü noktadır. Kol dayanağı çok yüksekse omuzlar sürekli kalkık kalır. Çok alçaksa kullanıcı dirseğini masaya dayamak için gövdesini öne eğer. Kol dayanağının tabla altına girip girmediği de kontrol edilir; girmiyorsa kullanıcı masaya yeterince yaklaşamaz ve klavyeye uzanarak çalışır. Ayarlanabilir kolçak, bel desteği ve mekanizma seçenekleri açısından ergonomik ofis koltuğu modelleri listesindeki gövdeler farklı ayar kademeleri sunar.
Bel desteği ve sırt açısı
Bel desteği, omurganın bel bölgesindeki doğal içbükeyliği korumak içindir. Yüksekliği ayarlanabilen modellerde destek noktası, ayakta dururken elinizi belinize koyduğunuzda parmaklarınızın girdiği çukura denk getirilir. Bu nokta kullanıcının boyuna göre zeminden farklı yükseklikte olur, bu yüzden sabit bel desteği olan koltuklar 160 ile 190 santimetre arasında değişen bir ekipte herkese aynı desteği veremez.
Sırt açısında dik oturmak tek doğru pozisyon değildir. Gövde ile uyluk arasındaki açı 90 derecede sabit tutulduğunda bel diskleri üzerindeki basınç sürekli aynı noktada kalır. 100 ile 110 derece arasında hafif geriye yaslanmış bir pozisyon, bel bölgesindeki yükü azaltır. Senkron mekanizmalı koltuklarda sırt geriye yaslandığında oturma yüzeyi de belirli bir oranda birlikte hareket eder, böylece kullanıcı yaslandığında ayakları yerden kesilmez. Gün boyu tek pozisyonda kilitli oturmak yerine mekanizmayı serbest bırakmak, kullanıcıyı gün içinde birkaç derecelik hareketlere zorlar ve bu hareket bel için faydalıdır.
Ayak desteği ne zaman gerekir
Ayak desteği herkese gerekmez. Üç durumda gerçekten işe yarar:
- Kullanıcı masa yüksekliğine ulaşmak için koltuğu yükseltmek zorunda kaldığında ve ayakları zeminden kesildiğinde.
- Sabit yükseklikli masa 75 santimetrenin üzerindeyse.
- Kullanıcının boyu 160 santimetrenin altındaysa ve masa yüksekliği değiştirilemiyorsa.
Ayak desteğinin yüzeyi 10 ile 15 derece eğimli olduğunda ayak bileği doğal açısında kalır. Düz bir kutu ya da evrak paketi bu işi görmez, çünkü eğim olmadığında ayak bileği kilitlenir.
Hareket aralığı ölçüden daha belirleyici
Bütün ölçüler doğru olsa bile, sekiz saat boyunca aynı pozisyonda kalmak ergonomik değildir. Kas ve bağ dokusu yük altında sabit kaldığında kanlanma azalır. Pratik yaklaşım, 30 ile 45 dakikada bir pozisyon değiştirmek ve saatte bir kez birkaç dakikalığına ayağa kalkmaktır. Göz için de benzer bir aralık geçerlidir: yaklaşık 20 dakikada bir birkaç saniye uzağa bakmak, yakın odaklanmadan kaynaklanan göz yorgunluğunu azaltır.
Yükseklik ayarlı masalar bu hareket ihtiyacını mobilya üzerinden çözer. Ancak ayakta çalışmanın kendisi de tek başına bir çözüm değildir: sekiz saat ayakta durmak, sekiz saat oturmak kadar yorucudur. Fayda, gün içinde iki pozisyon arasında geçiş yapmaktan gelir.
Toplu alımda ergonomi nasıl standartlaştırılır
Kırk kişilik bir ofiste her kullanıcıya ayrı koltuk modeli seçmek pratik değildir. Bunun yerine ayar aralığı geniş tek bir gövde seçilir ve kurulum sırasında her kullanıcının ayarı tek tek yapılır. Ayar aralığı seçerken ekipteki en kısa ve en uzun kullanıcıyı esas almak gerekir. Oturma derinliği kaydırılabilen bir gövde, 160 ile 190 santimetre arasındaki bir ekibe tek modelle uyum sağlar. Ekipte 110 kilogram üzerinde kullanıcı varsa bu kullanıcılar için ayrı bir gövde ve daha yüksek sınıf gaz pistonu planlanır.
Masa tarafında da benzer bir standartlaşma yapılır: aynı tabla yüksekliği, aynı derinlik ve aynı diz boşluğu. Masa ölçülerini birim bazında planlıyorsanız çalışma masası modelleri listesindeki kademeler bu standardı kurmayı kolaylaştırır. Ofisinizde kaç kişi çalışıyorsa o kadar farklı beden olduğunu baştan kabul edip ayar aralığı geniş ürün seçmek, sonradan koltuk değiştirmekten çok daha ucuza gelir.
POLEN Proje
Projeniz için keşif planlayalım.
